نمایشگر دسته ای مطالب نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

کنترل اعتماد به نفس کلید واژه زندگی شکوفا

کنترل اعتماد به نفس کلید واژه زندگی شکوفا


کنترل اعتماد به نفس کلید واژه زندگی شکوفا

  شکل گیری شخصیت افراد و ظهور رفتارهایی که بازتاب گسترده‌ای در پیشبرد موفقیت اجتماعی و حرکت جامعه در مسیر صحیح دارد، تحت تأثیر فاکتورهای وراثتی و اکتسابی متعددی قرار دارد.

به گزارش ایران، خودباوری یا اعتمادبه نفس یکی از عوامل مهم در شکل گیری رفتارهای مثبت در افراد بوده که به عقیده کارشناسان حوزه علوم اجتماعی، نقش مهمی در بهره‌مندی افراد از سلامت روان و نزدیک شدن آنها به مرزهای موفقیت به شمار می‌رود.

به عقیده روانشناسان، خودپذیری و برخورداری از احساس ارزشمند بودن نه تنها بر روند زندگی فردی و تکامل شخصیتی افراد تأثیر می‌گذارد بلکه باعث انتقال انرژی مثبت و فرافکنی این پدیده مثبت شخصیتی در اجتماع می‌شود.

تکامل شخصیت

دکتر سهیل معنوی، روان درمانگر درخصوص شکل‌گیری خودباوری می‌گوید: پدیده اعتماد به نفس از اتکا به خویشتن و احترام به خودآگاه فردی شکل می‌گیرد. بدین معنا که مجموعه رفتار و اعمالی که فرد قادر به انجام آن نیست با تقویت حس اعتماد به نفس قابل اجرا شده و افراد را به کسب اهداف برتر نزدیکتر می‌کند.

این روانپزشک اضافه می‌کند، به طور کلی، پرورش حس اعتماد به نفس و تقویت خودباوری از دوران کودکی یکی از مهمترین عناصر تکامل شخصیت انسان و پیشرفت او در زندگی است و فقدان آن زمینه‌ساز ظهور بسیاری از بیماری‌ها و اختلالات روانی مانند افسردگی و بدبینی است.

خانواده

از آنجایی که شیوه‌های تربیتی اعمال شده از سوی والدین و محیط‌های آموزشی نقش مهمی در شکل گیری شخصیت کودک و زندگی اجتماعی و فردی او در زندگی دارد، نقش پدر و مادر و روش‌های تربیتی در ظهور احساس اعتماد به نفس و تقویت آن مهم تلقی می‌شود. به عقیده دکتر سهیل معنوی، از نظر روانپزشکی پویا، اعتماد به نفس و خودباوری در پسران در سن

18 سالگی به تکامل نزدیک شده و دختران نیز در 15 سالگی قادر به درک مفهوم اتکا به نفس و بهره‌مندی از احساس ارزشمندی هستند. برای نمونه، برخورداری از احساس خودباوری بالا در یک پسر 18 ساله به او کمک می‌کند تا اهداف موردنظر را در مسیری صحیح هدایت کند و مطمئن باشد که به آنها دست پیدا می‌کند.

دکتر احمد عبداللهی، جامعه شناس درخصوص نقش خانواده در شکل گیری اعتماد به نفس کودکان می‌گوید: رفتار والدین با فرزندان به طور مستقیم بر شکل گیری اعتماد به نفس آنها تأثیر می‌گذارد. تجربه نشان داده است، والدینی که از اعتمادبه نفس بالایی برخوردار بوده و به پیرامون خود با نگرشی مثبت می‌نگرند، کودکانی با خوداتکایی بالا تربیت می‌کنند. به طور معمول این دسته از پدران و مادران به طور مستقیم در رفتارهای عملی فرزندانشان دخالت نمی‌کنند و با تقویت حس استقلال‌پذیری فرزندشان به آنها شیوه‌های حل مسئله وکسب تجربه از شکست‌ها و ناکامی‌ها را می‌آموزند.

این جامعه شناس اضافه می‌کند، در خانواده‌های موفق که اعضای آن از احساس ارزشمند بودن و اعتمادبه نفس بالا برخوردار هستند، رویارویی مستقیم با چالش‌ها و اتکا به داشته‌ها و استعدادهای فردی از ویژگی‌های افراد خانواده به شمار می‌رود. در این خانواده‌ها کودکان از سنین دو یا سه سالگی می‌آموزند که مسئول کارهای شخصی‌شان باشند و در کنار پدر و مادر مفاهیمی از قبیل توانستن، موفقیت، شکست، احساس ارزشمندی و مسائل را درک می‌کنند، در این قبیل خانواده‌ها، کودک، شخصیتی توأم با اعتماد به نفس بالا پیدا کرده و احساس توانستن و مبارزه با مشکلات در او شکل می‌گیرد.

دکتر عبداللهی معتقد است، در خانواده‌هایی که پدران و مادران با حمایت‌های افراطی به طور مستقیم در تمام اعمال و رفتار کودکان دخالت می‌کنند، احساس وابستگی در فرزندان شکل گرفته و کودک همواره احساس می‌کند که به دیگران وابسته است و بدون حضور اطرافیان از عهده کارهای خود برنمی‌آید. این احساس تا سالهای بعدی همراه او بوده و باعث سرکوب حس اعتماد به نفس و خودباوری در او می‌شود.

محیط‌های آموزشی

محیط‌های آموزشی مانند مدرسه، پس از خانواده مهم‌ترین مرکز تکامل شخصیت افراد و شکل‌گیری رفتارهای همگون با هنجارها و ارزش‌های اجتماعی است. قرار گرفتن در گروه‌های همسال و به دنبال آن تأثیرپذیری از روش‌های تربیتی که از سوی مسئولان آموزشی اعمال می‌شود یا رفتارهای گروه‌های هم‌سال از دیگر فاکتورهای تقویت یا سرکوب‌کننده حس اعتماد به نفس در کودکان است.

دکتر صادق باغدارنیا،‌روانشناس، نظارت بر انتخاب گروه‌های همسال و هماهنگی والدین با سیستم‌های آموزشی را در شکل‌گیری خودباوری و تقویت آن در کودکان مؤثر می‌داند. این روانشناس معتقد است والدین باید بر روابط فرزندانشان با مسئولان آموزشی و گروه‌های همسال نظارت داشته باشند تا ناهماهنگی میان استعدادها و شخصیت کودک با روش‌های تعلیمی و تربیتی، به شخصیت او آسیب نرساند. برای نمونه همجواری کودکی که از بهره هوشی متوسط یا ضعیفی برخوردار است با کودکان تیزهوش منجر به کاهش حس اعتماد به نفس یا سرکوب خودباوری کودک می‌شود. همچنین مقایسه فرزندان یا دانش آموزان بدون توجه به استعدادها و فاکتورهای شخصیتی آنها باعث درونی‌شدن احساس حقارت و کاهش احساس اتکا به نفس و نتوانستن در کودکان می‌شود.

دوران نوجوانی

نوجوانی و آغاز دوران بلوغ از دیگر مراحل مهم زندگی است که بر شکل‌گیری اعتماد به نفس و تقویت این حس تأثیرگذار است. به عقیده روانشناسان احساس خود بزرگ‌بینی و احساس غرور کاذب یا سرکوب اعتماد به نفس، دو مقوله‌ای است که سلامت روان نوجوانان را تهدید می‌کند.

دکتر سهیل معنوی، روان درمانگر دراین خصوص می‌گوید، تغییرات جسمانی و ظاهر نوجوانان در برخی موارد منجر می‌شود که احساس اعتماد به نفس بالا و کاذب در فرد بالا رفته و هیجانات و عواطف نادرست بر تکامل حس خودباوری نوجوان در مسیر صحیح آسیب رساند. از طرف دیگر همان تغییرات عاطفی و جسمانی در این دوران، ممکن است بر روند شکل‌گیری حس اعتماد به نفس نوجوانان تأثیر گذاشته و منفی‌گرایی و سرکوب خودباوری را شکل دهد.

این روان‌درمانگر اضافه می‌کند، همان گونه که برخوردار نبودن از احساس اتکا به نفس، موفقیت فردی نوجوان را در زندگی فعلی و آینده تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بهره‌مندی از اعتماد به نفس کاذب و غیرواقعی نیز او را در مسیری غلط قرار می‌دهد و شخصیت و موفقیت او را دستخوش صدمات متعددی می کند. از این رو باید با نظارت غیرمستقیم بر رفتار نوجوان از پرورش این گونه احساسات کاذب پیشگیری کرد تا با کسب اعتماد به نفس مطلوب، شخصیت مثبت در آنها شکل گیرد.

سرکوب احساس اعتماد به نفس، به طور مستقیم در زندگی فردی و اجتماعی افراد تأثیر می‌گذارد. دکتر احمدعبداللهی، جامعه‌شناس، دراین خصوص معتقد است، افرادی که از احساس اتکا به نفس پائینی برخوردار هستند، در رده‌های بالا و پیچیده شغلی موفق نخواهند شد و مدیریت و اداره زندگی از عهده آنها خارج است. این افراد در انجام اعمال قانونمند ضعیف عمل کرده و احتمال منحرف شدن از مسیر صحیح زندگی، بزهکاری، پرخاشگری و خشونت از آنها بیشتر انتظار می‌رود. فاران حسامی، روانشناس درخصوص مشکلاتی که اعتماد به نفس پائین در زندگی افراد به وجود می‌آورد، می‌گوید: افراد با اتکا به نفس پائین، در موقعیت‌های جدید، احساسی ناخوشایند داشته و قادر به انجام اعمال ساده نیستند. دراین موقعیت‌ها، ترس بر افراد دارای اعتماد به نفس پائین غلبه پیدا کرده و ترجیح می‌دهند برای کنترل شرایط و استفاده از توانایی‌هایشان از مهارت‌‌های غیرمتعارف مانند اعمال خشونت استفاده کنند.

این روانشناس اضافه می‌کند، افرادی که دچار احساس اعتماد به نفس پائین یا کاذب هستند، به دلیل این که از عهده انجام کارهای ساده بر نیامده یا به دلیل احساس بزرگ‌منشی که دارند دست به انجام اعمال غیرعادی می‌زنند و در نهایت موفق نمی‌شوند این احساس سرخوردگی زمینه‌ساز ظهور علائم افسردگی و ابتلا به اختلالات روانی می‌شود.

مدیریت زندگی

برنامه ریزی و انضباط،‌مدیریت هیجانات و عواطف اعتماد به توانایی‌های ذهنی و انتخاب مناسب براساس توانایی‌ها از ویژگی‌‌های افرادی است که اعتماد به نفس بالایی دارند. همچنین این افراد در زمان حال زندگی کرده و مشکلات گذشته و تفکر درخصوص آینده سلامت ذهن و روان آنها را تهدید نمی‌کند.

این افراد معمولاً در ازدواج انتخابی صحیح داشته و با بینش و تفکری مثبت که نتیجه اعتماد به نفس بالا و مطلوب است، زندگی فردی را در مسیری صحیح مدیریت می‌کنند.

ریحانه صادقی